Παρουσίαση βιβλίου: «Le nuvole di Picasso.Una bambina nella storia del manicomio liberato» – Ο Franco Basaglia και η ψυχιατρική του μεταρρύθμιση μέσα απ’ τα μάτια της κόρης του

•Σεπτεμβρίου 26, 2016 • Σχολιάστε

.

alberta-basaglia

.

Το μόνο που ήξερα μέχρι πρόσφατα για τα παιδιά του Franco Basaglia ήταν τα ονόματά τους: Alberta και Enrico. Κι είναι λογικό μιας και στη χώρα μας το ενδιαφέρον μόνιμα είναι στραμμένο σε κείνον και λίγοι ακόμη κι απ’ τον ψ χώρο, γνωρίζουν ακριβώς τον ισότιμο και μεγάλο ρόλο που έπαιξε η σύζυγός του Franca Oncaro στο έργο του. Ίσως κάποια στιγμή αναφερθούμε περισσότερο σε κείνη. Εντωμεταξύ όμως θα μας απασχολήσει η κόρη τους που έγραψε αυτό το βιβλίο με τη βοήθεια της Gulietta Raccanelli.

Η Alberta Basaglia είναι ψυχολόγος σε υπηρεσία του Δήμου της Βενετίας κι ασχολείται απ’ το 1980 με θέματα που αφορούν την καταπολέμηση της βίας με βάση το φύλο και όλες τις μορφές διακρίσεων. Αναμενόμενο αν σκεφτεί κανείς πως μεγάλωσε σ’ ένα σπίτι όπου οι διακρίσεις δεν είχαν καμία θέση. Και φροντίζει να το τονίσει αυτό: η επανάσταση του Basaglia ξεκίνησε απ’ το σπίτι του. Ένα σπίτι στο οποίο δεν υπήρχε τηλεόραση,  αλλά άκουγαν πολλή μουσική. Κλασσική, όπως και τραγούδια διαμαρτυρίας.

Τα παιδικά της χρόνια περιγράφει λοιπόν μέσα απ’ αυτό το βιβλίο, τη σχέση με τον πατέρα της και φυσικά το πως βίωσε ως μικρό κοριτσάκι την ψυχιατρική μεταρρύθμιση που εκείνος επιχειρούσε τη δεκαετία του ’60 στην Ιταλία. Κι υπήρξε ένα κορίτσι που αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες καθημερινά καθώς γεννήθηκε με μια σπάνια ασθένεια που έπληξε την όρασή της. Για να βλέπει καλύτερα συχνά έγερνε το κεφάλι και χρησιμοποιούσε μεγενθυτικό φακό για να διαβάζει. Ο πατέρας της της δίδαξε πως μπορεί να ζήσει κάποιος με πολλούς τρόπους κι εκείνη κατάφερε να το εφαρμόσει στην πράξη και να υπερκεράσει τα πολλαπλά εμπόδια.

Σίγουρα δεν ήταν εύκολο. Γιατί εκτός απ’ ό,τι βίωνε, ζούσε κι όλο τον αναβρασμό που έφερναν οι ιδέες του Basaglia. Ανεπιθύμητος απ’ τον πανεπιστημιακό κόσμο μιας κι ενδιαφερόταν περισσότερο για τους Γερμανούς φιλοσόφους παρά για τους πρωτεργάτες της Ψυχιατρικής και περισσότερο για τον άρρωστο παρά για την ασθένεια, την τρέλα, στέλνεται στην Gorizia, “στην εξορία” κατά την κόρη του. Κι αναστατώνεται μ’ ότι βρίσκει εκεί: αλυσίδες, κλουβιά, ζουρλομανδύες κτλ.

Δεν δέχεται επομένως να μείνει με την οικογένειά του στο διαμέρισμα που δικαιούνταν ως διευθυντής εντός των τειχών του ψυχιατρείου και διαλέγει τον τελευταίο όροφο ενός ευρύχωρου palazzo για να στεγαστούν. Αυτό το σπίτι με τα μεγάλα φωτεινά παράθυρα, το περιγράφει εκτενώς η Alberta στο έβδομο κεφάλαιο του βιβλίου της. Από ‘κει περνούσαν καθημερινά πάρα πολλοί άνθρωποι. Άσημοι και διάσημοι, “τρελοί” και “κανονικοί”. “Δεν φοβάσαι τους τρελούς;” την ρωτούσαν συχνά ως παιδί ή άλλοτε τους ενδιέφερε να μάθουν “τι είπε ο πατέρας σου γι’ αυτό το θέμα;”

.

.

Τα Σαββατοκύριακα πήγαιναν οικογενειακώς στη Βενετία. Ως παιδί εκείνη κάτι χάνει μ’ αυτές τις μετακινήσεις απ’ τη ζωή των συμμαθητριών και συμμαθητών της, απ’ τα παιχνίδια τους, αλλά κερδίζει άλλα απ’ την επαφή για παράδειγμα με τον ξάδερφο Vittorio και τη γιαγιά της Cecilia. Aπο κείνη έμαθε κυρίως πως ο πατέρας της βρέθηκε στη φυλακή για ένα μήνα, όταν ήταν νεαρός. Ανέβηκε στη στέγη για να διαφύγει απ’ τους φασίστες που τον κυνηγούσαν το ’44 κι η γιαγιά της που φοβήθηκε μην πέσει, φώναξε αυθόρμητα με αποτέλεσμα να προδώσει τη θέση του και να τον συλλάβουν. Εκείνος δεν μιλούσε γι’ αυτά. Δεν ήθελε να φανεί η ζωή του σαν αγιογραφία.

Ούτε η Alberta έγραψε αγιογραφία όμως. Αναφέρει τις δυσκολίες που είχε το να μεγαλώνουν δύο παιδιά μες σ’ αυτή την οικογένεια η οποία είχε στρατευτεί σ’ έναν τόσο υψηλό στόχο: της αποασυλοποίησης και της κοινωνικής επανένταξης των ψυχικά πασχόντων. Νομίζω όλοι μας καταλαβαίνουμε πως όταν κάποιος ρίχνει σε  έναν συγκεκριμένο τομέα το βάρος του φυσικά διαφοροποιούνται και ιεραρχούνται διαφορετικά οι προτεραιότητές του. Γι’ αυτό δεν κρίνω σκόπιμο ν’ αναφερθώ εκτενέστερα σ’ αυτές τις λεπτομέρειες. Άλλωστε όλα θα τα μάθετε μόνο αν διαβάσετε το βιβλίο και θέλω να πιστεύω πως το τελευταίο που σας ενδιαφέρει είναι να κοιτάξετε τη ζωή του Basaglia απ’ την κλειδαρότρυπα. Η κόρη του εξάλλου έγραψε την αλήθεια μεν αλλά κι ένα πολύ τρυφερό βιβλίο δε.

Θα περίμενε κανείς πως με μια τέτοια βαριά σκιά, όπως τη δική του εκείνη θ’ ακολουθούσε διαφορετική πορεία. Όταν την ρώτησαν όμως, απάντησε πως δεν ένιωσε την ανάγκη να “σκοτώσει” τον πατέρα της (οι ψυχαναλυτικής κατεύθυνσης συνάδελφοι θα καταλάβουν καλύτερα τι εννοώ εδώ). Δεν πρόλαβε άλλωστε να τον ζήσει πολύ. Εκείνος πέθανε πριν καν η Αlberta συμπληρώσει τα εικοσιτέσσερά της χρόνια. Θυμάται βέβαια πως ήταν αρκούντως γοητευτικός, μονίμως αεικίνητος, ένα είδος Βασιλιά Αρθρούρου με μεγάλη αυλή (κάποτε όπως διηγήθηκε έφερε σπίτι τους για δείπνο σαράντα άτομα ), ένα είδος ροκ σταρ.

Περισσότερο απ’ όλα αυτά όμως ήταν ο άνθρωπος, ο επιστήμονας που έδειξε με την ψυχιατρική του μεταρρύθμιση πως το αδύνατο μπορεί να γίνει δυνατό. Και βοήθησε και την κόρη του να το καταλάβει. Σύμφωνα με την ιατρική θα έπρεπε να είναι τυφλή. Κι όμως βλέπει. Ίσως όχι σαν τους περισσότερους από εμάς, αλλά βλέπει. Τι περισσότερο θα μπορούσε να της δωρίσει;

Για να γράψω αυτή την ανάρτηση συμβουλεύτηκα τις πηγές που θα δέιτε παρακάτω κι όσες/οι θέλετε και γνωρίζετε ιταλικά μπορείτε να διαβάσετε κάποια αποσπάσματα του μόλις 91 σελίδων βιβλίου που κυκλοφορεί απ’ τον εκδοτικό οίκο Feltrinelli (2014) εδώ. Πήρε τον τίτλο του απ’ τον τρόπο με τον οποίο σχολίασε κάποτε ο Basaglia μια παιδική ζωγραφιά της κόρης του και όσα της είπε. Πόσο όμορφο…

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

 

Πηγές:

 

.

.

.

 

 

Γιώργος Φαλελάκης – Δέκα χρόνια μετά: Εις μνήμην*…

•Σεπτεμβρίου 24, 2016 • Σχολιάστε

.
Δέκα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα απ’ το θάνατό του αλλά τα ποίηματά του θα μας τον θυμίζουν πάντα… Πολλά απ’ αυτά τέλειωναν με τη φράση “Σ’ αγαπώ”…

.

.
Μια τρίχα στο κασκέτο ενός μπολσεβίκου

Μία παράγραφος απ’ το κεφάλαιο του Μαρξ

Ένας στίχος από τη Μασσαλιώτισσα

ένα πανό στα κάγκελα του Πολυτεχνείου

.

Θα ‘θελα να ‘μουνα

.

Η ομίχλη που σκέπασε το πτώμα του Τσε Γκεβάρα

Ένα γαρύφαλλο στον τάφο του Πέτρουλα

Μια κηλίδα αίμα στο κορμί της Κωσταντοπούλου

Μία μολότωφ στο πρόσωπο ενός μπάτσου

.

Θα ‘θελα να ‘μουνα

.

Μία χορδή στην κιθάρα του Μπομπ Ντύλαν

Ο αισθησιασμός στη φωνή της Αλεξίου

Μια αρτηρία στην καρδιά σου

Μια προοπτική στα όνειρά σου

.

Θα ‘θελα να ‘μουνα

.

Το σαρδόνιο χαμόγελο του Μέγα Αλέξανδρου

Λίγο πριν κόψει τον Γόρδιο Δεσμό

Η σκλάβα που χόρεψε για τις μπότες του Τζέγκινς Χαν

Η μετάληψη στο στόμα ενός λεπρού

Το άχνισμα του καφέ στο στόμα ενός ψυχοπαθή

.

Θα ‘θελα να ‘μουνα

.

.

.

.

Η νύχτα έχει μπει μέσα μου**

Με έχει θολώσει η σκοτεινιά της

Ένα φως,

Αμυδρό όπως οι λειτουργίες των αισθήσεών μου

Μπαινοβγαίνει στα διαφράγματα των ματιών μου

Ίσως να είμαι εδώ

Ίσως να είσαι εδώ

Ίσως να είμαστε μαζί

Σ’ αγαπώ

.

.

.

.

Αναζητώ ένα κόκκινο ήλιο

μπασμένο μέσα μας για τα καλά,

να φέρει το αύριο.

Έχω βαρεθεί να περιμένω

την επανάσταση.

Δεν μπορώ να την κάνω μόνος μου.

Τη λατρεύω, τη θέλω

όμως δεν γίνεται ΤΙΠΟΤΑ.

.

.

.

%ce%b7-%ce%ac%cf%81%cf%80%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d-2

.

.

.

Είμαστε οι λίγοι,

Χαμένοι μέσα στα όρια ενός μεγάλου περιθωρίου.

Εκεί που αρχίζεις να κραυγάζεις

Για λίγα ψίχουλα, νερό, καπνό

Για μια γουλιά καφέ

Είμαστε οι λίγοι της επανάστασης,
Οι διεφθαρμένοι μιας κοινωνίας διεφθαρμένης.

Οι λίγοι,

Οι εκλεκτοί της κατάρας και της αυταπόδειξης

Το περιθώριο.

Το πήρα απόφαση οριστικά:

Μόνος και μόνος,

Λίγη αγάπη και πολύς πόνος.

Ασύμμετρα και ανήσυχα

Κραυγάζω “σ΄αγαπώ”.

Τα φίμωτρα και οι ζουρλομανδύες.

.

.

.

.

Απόψε η νύχτα με παίρνει σαν πρέζα ηρωίνης

Λευκά κελιά, λευκά φώτα

λευκά όνειρα και άχρωμα.

Η απομόνωση,

τα λουκέτα της συνείδησης οδοφράγματα,

φωτιές χωρίς καπνό και ρημαγμένα τοπία.

Φωτιά εσωτερική.

Κάνω καβάντζα δυο ξέμπαρκα όνειρα

τα κρύβω βαθιά στα μαξιλάρι μου

τα ‘κλεψα απ’ το νοτυλάπι με το αρντάν

δίπλα στο κοντάκι με το θάνατο

που ελλοχεύει μέσα μου

.

.

.

.

Αρνήθηκα τα παρακείμενα της ευαισθησίας

Ατσάλωσα τις άμυνές μου με μέταλλα απολαβής

Προχωράω σε ράγες που τρένα έχουν χρόνια να διαβούν

Φύτεψα στο στόμα ένα τσιγάρο

Σ’ ένα στρώμα που μου πέφτει λίγο

Ε!, ψιτ, αλλάζουμε νεύρωση;

.

.

.

.

Είμαι ένα φυτό**

που αναπτύσσομαι μες τη σαπίλα της κοινωνίας

κυλάει βρώμικο νερό στους ιστούς μου.

Ο ήλιος σαπίζει μαζί μου

μπροστά στην τέντα

ενός τελευταίου ορόφου

μιας πολυκατοικίας.

Εγώ όμως χρειάζομαι οξυγόνο.

Θέλω να φωτοσυνθέσω, να ζήσω.

Η βροχή πέφτει βασανιστική

μου παραλύει τις τελευταίες ελπίδες.

Απόψε δεν θα μου δώσεις οξυγόνο;

Όμως το χρειάζομαι.

.

.

.

.

Χρόνια κουβαλάω την ψυχοπάθειά μου**

τη χαρίζω στους γιατρούς

σαν καλλωπιστικό φυτό.

Εγώ, κρατάω τ’ άστρα,

να τρεμοσβήνουν στις αισθήσεις μου.

.

.

.

Γιώργος Φαλελάκης***

.

.

.

**Τα ποιήματα αυτά ανήκουν στη συλλογή “Ποιήματα β’”, έκδοση του Τμήματος Εργ/πείας του Θ.Π.Ψ. Χανίων (1995) της οποίας την επιμέλεια είχε η κυρία Ευδοκία Σκορδαλά Κακατσάκη. Τα υπόλοιπα υπάρχουν στη συλλογή “Η άρπα του ουρανού” που απεικονίζεται στη φωτογραφία της ανάρτησης κι απ’ την οποία δανείστηκα τα βιογραφικά στοιχεία του ποιητή.

*** Ο Γιώργος Φαλελάκης γεννήθηκε στα Χανιά το 1965. Έγραφε ποίηση από τότε που φοιτούσε στο Γυμνάσιο. Είχε συμμετάσχει σε άλλες τέσσερις ποιητικές συλλογές και είχε πραγματοποιήσει και μια ατομική ποιητική έκδοση με τίτλο “Ατέρμονη ροή” (Χανιά, Νεώριο, 1996). Είχε συμμετάσχει σε ποιητικές βραδιές στα Χανιά κι ασχολιόταν ερασιτεχνικά με το Θέατρο. Για τον Γιώργο Φαλελάκη η ποίηση ήταν έκφραση ζωής. Άφησε την τελευταία του πνοή στη γενέτειρά του στις 24/9/2006.Τότε ανακοινώθηκε ο θάνατός του.

.

.

.

.

.

Αρχαιολογικό Μουσείο Θήβας: η Σφίγγα, ο Ηρακλής και μερικά αρχαία φαντάσματα…

•Σεπτεμβρίου 22, 2016 • Σχολιάστε

.

Μουσείο Θήβας.JPG

 

.

Η επίσκεψή μου σ’ αυτό το Μουσείο, δεν ξεκίνησε καλά. Χρειάστηκε να πάω δύο φορές απ’ την Αθήνα στη Θήβα για να μπορέσω να δω τα σπουδαία εκθέματά του. Για να μην πάθετε κι εσείς τα ίδια λοιπόν καλό είναι να ξέρετε πως το τελευταίο εισιτήριο κόβεται 7.15 και το πωλητήριο κλείνει το αργότερο στις 7.50. Αν ρωτήσετε το γιατί, η φιλικότατη κι ευγενέστατη  κυρία που θα σας υποδεχτεί θα σας δείξει ένα κείμενο όπου θα εξηγούνται οι λόγοι.

.

arcaheological-museum-of-thiva-2

.

Το θεωρώ περιττό ν’ αναφερθώ σ’ αυτό το συγκεκριμένο κείμενο με περισσότερες λεπτομέρειες, αφενός γιατί η πολιτική του κάθε Μουσείου είναι σεβαστή κι αφετέρου επειδή ένα δίωρο προσωπικά δεν μου έφτασε για να περιεργαστώ όσα ήθελα, άρα και να έμπαινα στις 7.20 που έφτασα την πρώτη φορά στην είσοδό του δεν θα μπορούσα να φύγω ευχαριστημένη.

.

KODAK Digital Still Camera

.

Ωστόσο, ωστόσο… όταν αναγράφεται παντού πως το Μουσείο κλείνει στις 8, δεν μπορεί πιστεύω να μην ενημερώνεται το κοινό πως πρακτικά αυτό διαφοροποιείται. Κι επειδή δεν σπαταλούν όλες κι όλοι οι επισκέπτες τόσο χρόνο όσο εγώ, τρία τέταρτα ενδεχομένως να τους είναι αρκετά για να δουν κάποια εκθέματα. Ειδικά αν έχουν ταξιδέψει μια καθημερινή, απόγευμα κι από αλλη πόλη γι’ αυτό το σκοπό. Δεν πρόκειται για ασήμαντη λεπτομέρεια δηλαδή.

.

KODAK Digital Still Camera

.

Κι αφού το εξήγησα το πρόβλημα και τουλάχιστον σας ενημέρωσα, ας προσπαθήσω τώρα να σας διηγηθώ και μερικά απ’ τα όμορφα που είδα εκεί. Μην κοιτώντας το δέντρο χάσουμε το δάσος δηλαδή. Οι φωτογραφίες ΄βεβαια θα σας “πουν” περισσότερα εννοείται και σε καμία περίπτωση δεν κάνω τυπική περιγραφή δημοσιογραφικού τύπου σ’ αυτή την ανάρτηση. Αν θέλετε μια τέτοια διαβάστε καλύτερα αυτό το εξαιρετικά κατατοπιστικό κι ακριβές άρθρο. Εγώ την προσωπική μου άποψη σας γράφω, σε τι στάθηκα και τι πρόσεξα εστιάζω και τέτοιες εντυπώσεις μοιράζομαι μαζί σας.

.

archaeological-museum-of-thiva-4

.

Πριν μπω στο κτήριο λοιπόν έμεινα στον προαύλιο χώρο και διάβασα την ιστορία για το Μεγάλο Κάστρο του Σαιντ Ομέριου που χτίστηκε στη Βοιωτία στα τέλη του 13ου αιώνα και ως τον 19ο αιώνα λειτουργούσε ως φυλακή. Βλέπετε κι εσείς τη φωτογραφία παραπάνω και μπορείτε να μάθετε αν θέλετε περισσότερα έτσι. Ακολούθως την προσοχή μου τράβηξε μεταξύ άλλων, μια πινακίδα που εξηγούσε την ύπαρξη απελυθερωτικών κι αγωνιστικών επιγραφών.  Ας όψεται το μάθημα του κυρίου Άγγελου Χανιώτη στο Mathesis που μας έμαθε πολλά για τους Ελληνιστικούς χρόνους.

.

archaeological-museum-of-thiva-3

.

Μπαίνοντας τώρα στο Μουσείο με τη σύγχρονη ηλεκτρονική μου κάρτα συνάντησα προθυμότατους εργαζόμενους και διαπίστωσα πως είναι προσβάσιμο και για άτομα με ειδικές ανάγκες, όπως θα έπρεπε να είναι όλα τα Μουσεία δηλαδή. Τα εκθέματα για τη Σφίγγα ήταν τα πρώτα που είδα και φυσικά ο τραγικός μύθος του Οιδίποδα, της δυναστείας των Λαβδακιδών ξαναζωντάνεψε στο μυαλό μου.

.

archaeological-museum-of-thiva-7

.

Ο Ηρακλής που καταγόταν υποτίθεται απ’ αυτό τον τόπο (όπως άλλωστε και ο Θεός Διόνυσος) είναι με τη σειρά του ο πρωταγωνιστής σε αρκετά αγγεία, αλλά ξεχώρισα επειδή τον βρήκα απίστευτα όμορφο αυτό τον ερυθρόμορφο κρατήρα του 4ου αι. π.Χ, που αναπαριστά την αποθέωση του στον Όλυμπο και τον φωτογράφισα για να τον δείτε κι εσείς.Πως να μην θαυμάσει κανείς τον ανώνυμο καλλιτέχνη αυτού του αριστουργήματος; Μόνο τις λεπτομέρειες να προσέξετε αρκεί…

.

archaeological-museum-of-thiva-8

.

Ο μύθος λέει λοιπόν πως την πόλη ίδρυσε ο Κάδμος κι όσες/οι επισκεφθείτε τη Θήβα, φυσικά έχει νόημα να δείτε και τα ερείπια του Παλαιού Καδμείου, του οικοδομήματος δηλαδή που στέγαζε πολλά εργαστήρια στα οποία οι εξιδικευμένοι τεχνίτες της εποχής επεξεργαζόταν πολύτιμους και ημι-πολύτιμους λίθους, στο ένα από τα δύο Μυκηναϊκά ανάκτορα της περιοχής. Σ’ αυτό το ανάκτορο υπήρχε μάλιστα ο χώρος που οι αρχαιολόγοι ονόμασαν «Το Δωμάτιο του Θησαυρού».

.

archaeological-museum-of-thiva-19

.

Και φυσικά περιείχε πολλά χρυσά κοσμήματα κι άλλα από ελεφαντόδοντο, αχάτη και κύανο.  Γιατί ως φάινεται η λαμπρότερη περίοδος στην ιστορία των Θηβών υπήρξε αυή η εποχή: η Μυκηναϊκή κατά την οποία η πόλη ήταν ισχυρότατο εμπορικό κέντρο, αντάξιο των Μυκηνών, όπως διάβασα εδώ κι είχε αναπτύξει επαφές με περιοχές της Ανατολής και του Αιγαίου. Και τα Μυκηναϊκά ευρήματά  είναι που κυρίως με συνεπήραν. Όπως αυτή η πομπή γυναικών.

.

archaeological-museum-of-thiva-20

.

Τι άλλο μου άρεσε; Εκτός απ’ τις πλάκες της Γραμμικής Β’ στις οποίες στάθηκα αρκετά, περιεργάστηκα πολύ μα πάρα πολύ τις επιζωγραφισμένες πήλινες λάρνακες που βρέθηκαν στο νεκροταφείο της Τανάγρας. Σκηνές πυγμαχίας, ταυροκαθαψίων, κυνηγιού επιβεβαιώνουν την επίδραση της Μινωκής Κρήτης. Κι ίσως αυτά τα αρχαία φαντάσματα του Νότου να φταίνε που δεν μπορούσα να φύγω από ‘κει.

.

KODAK Digital Still Camera

.

Αλλά κι όταν προχώρησα μια ξεχωριστή ταφή με συγκίνησε. Η ταφή μιας γυναίκας με δύο νήπια. Απ’ τον 8ο αι. π.Χ και τον τύμβο της Παραλίμνης.  Φωτογραφίες σχετικές μπορείτε να δείτε στο flickr μιας και πλέον ολοκληρώνεται αυτή η ανάρτηση. Το μόνο που θέλω να γράψω πριν σας αφήσω για σήμερα με την ελπίδα πως σας παρακίνησα να κάνετε τη δική σας επίσκεψη, είναι πως φεύγοντας είδα δύο συγκεκριμένα εκθέματα. Ένα περίτεχνο  χάλκινο κάτοπτρο (καθρέφτη) του 480 π.Χ. κι έναν φτερωτό Έρωτα που ίπταται πάνω απ’ τα γαλάζια κύματα. Δε μου φάνηκε τυχαίο…

.

archaeological-museum-of-thiva-10

.

.

.

.

.

.

«Τα Τετράδια Ψυχιατρικής» : Αφιέρωμα «Ακούγοντας φωνές»- Το κίνημα των ανθρώπων που ακούνε φωνές

•Σεπτεμβρίου 6, 2016 • Σχολιάστε

 

Τα Τετράδια Ψυχιατρικής- Φωνές  a

 

Σ’ αυτό το blog, όπως θα γνωρίζετε όσες κι όσοι το διαβάζετε, έχουν αναρτηθεί ήδη άρθρα που αφορούν το Δίκτυο Hearing Voices κι αν ενδιαφέρεστε μπορείτε να τα διαβάσετε εδώ κι εδώ.

Αυτό συμβαίνει επειδή το θέμα μ’ ενδιαφέρει, παρακολουθώ κατά το δυνατόν τις δραστηριότητές των μελών του και τις πολύ ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις που οργανώνουν.

Τις τελευταίες μέρες του Αυγούστου λοιπόν έτυχε να διαβάζω το τεύχος Νο 3 του σπουδαίου περιοδικού “Τα Τετράδια Ψυχιατρικής” που κυκλοφόρησε πρόσφατα και περιέχει το πρώτο μέρος του αφιερώματος στους ανθρώπους που ακούνε φωνές:

«Πρόκειται για μια πρώτη απόπειρα παρουσίασης του Δικτύου και της φιλοσοφίας του» αναγράφεται στο οπισθόφυλλο. «Από τους συγγραφείς επιχειρείται μια προσέγγιση αποπαθολογικοποίησης της εμπειρίας των φωνών και των άλλων ασυνήθιστων εμπειριών, που ενίοτε κατατάσσονται από τον κυρίαρχο ψυχιατρικό λόγο ως ψυχωτική συμπτωματολογία και συνδέονται με διαγνώσεις όπως η σχιζοφρένεια«.

Αποφάσισα πως αξίζει να μοιραστώ μαζί σας μερικά πράγματα που ξεχώρισα εκεί πριν σας παρουσιάσω ένα απολύτως σχετικό βιβλίο κι έτσι εσκεμμένα αφήνω εκτός σήμερα πληροφορίες που θα σας αναφέρω τότε.

Και καταρχήν να δύο σημεία απ’ την Διακήρυξη του 6ου Διεθνούς Συνεδρίου «Ακούγοντας Φωνές» που πραγματοποιήθηκε το 2014 και δίνουν το στίγμα αυτής της προσπάθειας:

«Συναντηθήκαμε στη Θεσσαλονίκη, επειδή οι ζωές μας έχουν αξία. Οι φωνές μας έχουν αξία και αποκτούν νόημα, όταν συναντάνε άλλες φωνές. Διεκδικούμε και δημιουργούμε ένα χώρο ασφάλειας για την αξιοπρέπεια και την ποιότητα της ζωής μας μαζί με τους άλλους και όχι ενάντια στους άλλους. Θεωρούμε τους εαυτούς μας κομμάτι ενός ζωντανού κινήματος αλληλεγγύης και αλληλοσεβασμού που έρχεται ως απάντηση στη μονομέρεια των βιολογικών προσεγγίσεων. Είμαστε, λοιπόν, ένα κίνημα πολιτικό αλλά και πολυπολιτισμικό. Η εμπειρία των φωνών δεν είναι προσωπική, αλλά συλλογική υπόθεση: αφορά συγγενείς, φίλους, επαγγελματίες, την κοινωνία ολόκληρη.

(…) Ο αγώνας μας είναι ένας αγώνας για τον αυτοκαθορισμό των ζωών μας. Περπατάμε μαζί στην κρίση, αναζητούμε κοινούς δρόμους ανάρρωσης σε μια Οδύσσεια που το προσωπικό γίνεται συλλογικό και το συλλογικό προσωπικό«.

Αυτό το προσωπικό που γίνεται συλλογικό και φυσικά πολιτικό, σε αντίθεση με τα στενά κι απομονωτικά διαγνωστικά όρια της κυρίαρχης ψυχιατρικής, τονίζει μεταξύ άλλων και ο Jonathan Gadsby στο κείμενό του «Μόνο να συνδέεις!» που μετέφρασε η Κατερίνα Φωστίνη:

«(…) Δεν μπορώ να θεωρήσω τους ανθρώπους «ψυχωσικούς» και να τους κάνω «άλλους». Δεν πρόκειται για μια διαφορά που κάνει διαφορά. Είναι οι άνθρωποι που ακούνε φωνές που μου το έμαθαν αυτό με τις συνδέσεις τους. Μαύροι και λευκοί διαφέρουν κι αυτό μπορεί να το δει κι ένα παιδί. Αυτή η διαφορά μπορεί να περιγραφεί ποικιλοτρόπως, ακόμα και γενετικά, αλλά για το κίνημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ο πολιτικός λόγος κέρδισε τον βιολογικό και αυτή είναι η αλήθεια εφόσον εμείς την επιλέγουμε«.

Και δεν είναι φυσικά το μόνο κείμενο που ξεχώρισα. Αλλά αφενός οι επιλογές μου είναι εξ΄ορισμού υποκειμενικές, αφετέρου θεωρώ πως αυτή η ανάρτηση μόνο ως εισαγωγική μπορεί να θεωρηθεί. Ο σκοπός της είναι να σας παροτρύνει να γίνετε συνδρομητές στα «Τετράδια Ψυχιατρικής»* και να διαβάσετε μόνες/μόνοι σας ό,τι ακόμα σας ενδιαφέρει. Πραγματικά πρόκειται για σημαντικότατη έκδοση που δεν πρέπει να λείπει απ’ τη βιβλιοθήκη σας.

Προσωπικά στάθηκα πολύ σε κάθε άρθρο, όπως αυτό του Will Hall, του Δημήτρη Ν., της Μαρίνας Λυκοβουνιώτη, του Λυκούργου Καρατζαφέρη, του Marius Romme και της Sandra Escher (τα ονόματά τους θα τα ξανασυναντήσουμε όταν θα σας παρουσιάσω το βιβλίο «Ζώντας με φωνές«), του Peter Bullimore κ.α. Αφιερώστε κι εσείς χρόνο και μελετήστε τα όλα και σίγουρα θα επανέλθουμε στο θέμα όταν κυκλοφορήσει και το δεύτερο μέρος του αφιερώματος. Ως τότε κρατήστε αυτό που υπογραμμίζεται απ’ την συντακτική ομάδα:

«(…) Ο κυρίαρχος ψυχιατρικός λόγος, περιχαρακωμένος σε παλιές ανεδαφικές αντιλήψεις, σε παλιούς φόβους και τρέχουσες σκοπιμότητες, έρχεται να μεγιστοποιήσει τα προβλήματα, να τα ονοματίσει «άλυτα» και «αθεράπευτα», χρόνια, ανέλπιδα. Κι όμως πιστεύουμε ότι υπάρχουν εναλλακτικές -τουλάχιστον για έναν μεγάλο αριθμό αυτών των προβλημα΄των και για έναν σημαντικό αριθμό ανθρώπων που έχουν σχετικές εμπειρίες«.

Ολοκληρώνοντας, αντί να γράψω εγώ κάτι για το τέλος, προτίμησα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες φράσεις με τις οποίες κλείνει η εισαγωγή του αφιερώματος επειδή θεωρώ πως συνοψίζουν την ουσία όσων γράφτηκαν εδώ αλλά και των κειμένων που θα διαβάσετε κι είναι αυτές:

Τελικά η ανάρρωση είναι εφικτή και πολύ πιο πιθανό να συμβεί με τον καταλύτη της ανθρώπινης σχέσης. Δεν υπάρχει φάρμακο που να μπορεί να την αντικαταστήσει”.-

 

 

*tetradiapsy@gmail.com

 

 

 

Φωτιά στη θάλασσα : Ένα ντοκιμαντέρ για τη Lampedusa και το προσφυγικό

•Αυγούστου 13, 2016 • Σχολιάστε

.

.

Μπορεί το καλοκαίρι να πνέει τα λοίσθια κι οι περισσότεροι από ‘μας να προσπαθούμε να κρατηθούμε από κάθε απόχρωση του μπλε για να δημιουργήσουμε τις δικές μας διαφυγές και ν’ αντέξουμε, μπορεί η πολλά υποσχόμενη ανάπτυξη κάπου να ‘χασε το δρόμο της για τη χώρα μας κι αντ’ αυτής να πληθαίνουν τα λουκέτα των συνοικιακών και όχι μόνο καταστημάτων κι επιχειρήσεων, μπορεί οι περικοπές κι οι νέοι φόροι να είναι ο μόνιμος βραχνάς μιας σταθερά επιδεινούμενης καθημερινότητας σε ουκ ολίγα κράτη της Ευρώπης, αλλά μες σ’ αυτό το χάος είναι επίσης γεγονός πως κάποιοι βρήκαν επαίσχυντους τρόπους όχι απλώς ν’ αυξήσουν τα κέρδη τους, αλλά να πλουτίσουν. Ναι, να πλουτίσουν.

Και δεν υπερβάλλω γράφοντάς το αυτό καθώς τα τελευταία νέα απ’ τη Σικελία αναφέρουν πως για μερικούς επιτήδειους αποδεικνύεται πιο επικερδές το ν’ ασχοληθούν ποικιλοτρόπως με τις διάφορες οργανώσεις υποδοχής προσφύγων, απ’ το να εμπορευτούν ναρκωτικά.Τα ΜΜΕ ασχολούνται εκεί απ’ τον Δεκέμβριο του 2014 (και το θέμα αναζωπυρώθηκε φέτος τον Ιούνιο) με την Mafia Capitale και τους ευφάνταστους μηχανισμούς λειτουργίας της. Κι αυτό νομίζω υπογραμμίζει την κρισιμότητα μιας κατάστασης που μοιάζει να γίνεται ολοένα και περισσότερο ανεξέλεγκτη.

Παρόμοια φαινόμενα βέβαια έχουμε κι εδώ. Ίσως όχι τέτοιου βαθμού προς το παρόν -αν και σαφώς για τις ΜΚΟ και τον ενίοτε θολό ρόλο τους χωράει και γίνεται πολλή συζήτηση και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει επακριβώς τι θα έρθει στο φως στο προσεχές μέλλον, άρα ευνόητα γίνονται συσχετίσεις και παραλληλισμοί-, όμως και περιπτώσεις αισχροκέρδειας έγιναν γνωστές και μικρές μαφιόζικες ομάδες οπωσδήποτε δρουν, πότε υποσχόμενες πλαστά διαβατήρια και πότε «ασφαλές» πέρασμα των συνόρων. Αλλά την ίδια ώρα εκατοντάδες αλληλέγγυοι-ες δίνουν τον δικό τους αγώνα, συχνά λοιδορούμενοι και χλευαζόμενοι, για να σταθούν στο πλάι αυτών των ανθρώπων που στο μακρύ ταξίδι τους προς την όποια Χώρα της Επαγγελίας περνούν τα μαρτύρια του Ιώβ.

Αυτά περίπου σκεφτόμουν, όσο έβλεπα πριν λίγες μέρες το ντοκιμαντέρ για το οποίο επέλεξα να σας αναφέρω σήμερα μερικά πράγματα. Έτσι είναι η ζωή άλλωστε. Γεμάτη αντιθέσεις. Chiaroscura ας πούμε. Η συγκεκριμένη ιταλική λέξη μου έρχεται και τώρα στο νου, όσο σας γράφω για το βραβευμένο με Χρυσή Άρκτο στο 66ο Φεστιβάλ του Βερολίνου «Fuocoammare«, μιας κι αυτός είναι ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας που εστιάζει στην Lampedusa και στο προσφυγικό.

Η Lampedusa λοιπόν είναι ένα νησί με επιφάνεια 20 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 6.000 περίπου μόνιμους κατοίκους. Βρίσκεται 112 χιλιόμετρα απ’ τις Αφρικανικές ακτές και 193 απ’ τη Σικελία. Κάποτε δεν το είχαμε καν ακουστά, αλλά πλέον είναι πασίγνωστο κι αναφέρεται συνεχώς στα ΜΜΕ καθώς τα  τελευταία 20 χρόνια έφτασαν σ’ αυτό 400.000 πρόσφυγες. 15.000 εκτιμάται πως δεν τα κατάφεραν. Πως να το ξεχάσουμε δηλαδή;

Ο σκηνοθέτης, Gianfranco Rosi, αποφάσισε να πάει ο ίδιος και να ζήσει στο νησί για μερικούς μήνες, ώστε να δει την κατάσταση με τα μάτια του, να μιλήσει με ντόπιους και πρόσφυγες και να υφάνει τον ιστό της ταινίας του (που αρχικά σχεδίαζε να είναι μικρού μήκους) με βάση τις μαρτυρίες τους. Κάποιες απ’ αυτές, όπως ενός Νιγηριανού επιζήσαντα αλλά και ενός γιατρού που περιγράφει τι έχει βιώσει περιθάλπτοντας εξαντλημένους πρόσφυγες αλλά και κάνοντας νεκροτομές σε άλλους, είναι συγκλονιστικές. Την αλήθεια γυμνή λοιπόν παρουσιάζει ο πολλάκις βραβευμένος Ιταλός σκηνοθέτης, χωρίς περιττά ψιμύθια κι αχρείαστους εντυπωσιασμούς. Την αλήθεια με λιτότητα κι αμεσότητα.

Πρωταγωνιστής του είναι ένα παιδί δώδεκα ετών, ο Samuele, που αν και γηγενής, έλκεται περισσότερο απ’ την ξηρά κι ας μεγαλώνει σ’ έναν τόπο που τον ορίζει η θάλασσα. Ο Rosi δήλωσε πως: «Σε ότι με αφορά και για καιρό, η Λαμπεντούζα δεν ήταν παρά ένας θόρυβος φωνών και εικόνων, παραγόμενος από τηλεοπτικά σποτ και τίτλους που σοκάρουν σχετικά με θανάτους, καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης, εισβολών και λαϊκιστικών εξεγέρσεων. Ωστόσο, όταν πήγα στο νησί, ανακάλυψα ότι η αλήθεια βρίσκεται αρκετά μακριά από αυτό που αναπαράγουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι πολιτικοί και συνειδητοποίησα ότι θα ήταν αδύνατο να συμπτύξω ένα σύμπαν τόσο σύνθετο, όσο αυτό της Λαμπεντούζα, σε λίγα μόνο λεπτά. Η κατανόησή του απαιτούσε πλήρη και παρατεταμένη απορρόφηση

Αφιέρωσε πολύ χρόνο λοιπόν και το αποτέλεσμα τον δικαίωσε, καθώς το ντοκιμαντέρ του απέσπασε εκτός απ’ τη Χρυσή Άρκτο και το Οικουμενικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής και το Κινηματογραφικό Βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας. Επιπλέον, έκανε ακόμα και τον Ιταλό πρωθυπουργό να δηλώσει ότι το «Fuocoammare« μπορεί να μεταστρέψει τη συζήτηση για το προσφυγικό. Αλλά τέτοιες πολιτικές δηλώσεις ακούμε καθημερινά και νομίζω πως κανείς πλέον δεν δίνει βάση σε αοριστολογίες και παχυλές υποσχέσεις. Ρεαλιστικές προτάσεις περιμένουμε που θα δώσουν λύσεις στο δράμα αυτών των τόσο ταλαιπωρημένων ανθρώπων και πράξεις. Πράξεις.

Ολοκληρώνοντας, θέλω να σας αναφέρω πως σ’ αυτό το blog έχουν δημοσιευτεί κείμενα που είναι σχετικά με το προσφυγικό και σας προτείνω να διαβάσετε, όπως αυτό του Κώστα Μπαϊρακτάρη, καθηγητή ψυχολογίας στο ΑΠΘ. Αξίζει βέβαια  να ενημερωθείτε και για όσα έγραψε ο ψυχίατρος Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου, εδώ κι εδώ. Λίγο καιρό πριν, τέλος, ανεβηκε κι αυτή η ανάρτηση που προσθέτει επιπλέον πληροφορίες για την ευαλωτότητα των προσφύγων που φιλοξενούνται στη γειτονική μας Ιταλία και τα «αόρατα, υποτιμημένα» τους τραύματα. Τραύματα, που δεν διαφέρουν απ’ αυτά όσων διαμένουν προσωρινά στην Ελλάδα.-

.

.

.

.

.

Αρχαιολογικό Μουσείο Σκύρου : Τομές στον Χρόνο

•Αυγούστου 10, 2016 • Σχολιάστε

.

Archaeological Museum of Skyros 6

.

Για το Αρχαιολογικό Μουσείο Σκύρου σας έγραψα ήδη κάποια πράγματα σ’ αυτή και σ’ αυτή την ανάρτηση που αφορούσε τον προϊστορικό οχυρωμένο οικισμό της περιοχής του Παλαμαρίου, μιας και τα σχετικά ευρήματα φιλοξενούνται εκεί. Αξίζει όμως να σας αναφέρω μερικά ακόμη στοιχεία γι’ αυτό το μικρό χώρο που αποτελείται από δύο αίθουσες, αλλά περιλαμβάνει σημαντικά εκθέματα και επιπλέον την λαογραφική Συλλογή της Λ. Κωστίρη (εις μνήμη του αδερφού της αρχαιολόγου Ι. Παπαδημητρίου).

.

Archaeological Museum of Skyros 4

.

«Στην αυλή» αναγράφεται στην ιστοσελίδα του υπουργείου Πολιτισμού «εκτίθενται αρχιτεκτονικά μέλη και γλυπτά διαφόρων περιόδων καθώς και σαρκοφάγοι από την πρωτογεωμετρική και τη γεωμετρική περίοδο«. Σ’ αυτή την αυλή υπάρχει ένας ανάλογα μικρός κήπος με μια σκιερή λεμονιά. Κάθησα λίγο εκεί και παρατήρησα τα γλυπτά όταν βγήκα απ’ τις αίθουσες. Τι είχα δει όμως μέσα; Τι μου τράβηξε την προσοχή απ’ τα εκθέματα της μυκηναϊκής περιόδου, της κλασσικής, της αρχαϊκής, της ρωμαϊκής; Απ’ τις τόσες τομές στο Χρόνο;

.

Archaeological Museum of Skyros 5

.

Αυτά που τράβηξαν τη δική μου προσοχή λοιπόν περισσότερο, δεν ήταν τα χρυσά περιδέραια και τα λοιπά κοσμήματα της πρωτογεωμετρικής περιόδου απ’ την περιοχή Μαγαζιά, κι ας τα φωτογράφησα σκεπτόμενη πως θα γράψω αυτή την ανάρτηση. Ήταν κυρίως τα ευρήματα απ’ το Παλαμάρι μιας κι είχα περπατήσει ήδη στην αρχαία αυτή πόλη κι είχα φανταστεί και καταλάβει κάπως τη ζωή των κατοίκων της. Αλλά στάθηκα  αρκετά για να δω και την αττική γεωμετρική πυξίδα που φέρει ολόγλυφα ιππάρια στο πώμα όπως και το ζωόμορφο ρυτό (τελετουργικό αγγείο) σε σχήμα ίππου που βλέπετε παραπάνω, το γεωμετρικό τελετουργικό σκεύος που υπάρχει στην πρώτη φωτογραφία της ανάρτησης καθώς και τα ακόλουθα γυάλινα μυροδοχεία του 3ου και 4ου π.Χ. αιώνα που μπορείτε να δείτε στην παρακάτω φωτογραφία. Ίσως αυτό το μπλέ-γαλάζιο χρώμα τους να φταίει. Σου μαγνητίζει το βλέμμα.

.

Archaeological Museum of Skyros 2

.

Απ’ τις φωτογραφίες που έχω ανεβάσει ήδη στο flickr θα διαπιστώσετε κι εσείς πως υπάρχουν κι άλλα ενδιαφέροντα εκθέματα. Και μακάρι να τα δείτε κι από κοντά κάποτε, αν δεν έχετε επισκεφτεί το νησί με την τόσο σπουδαία λαογραφική παράδοση, ήδη. Θα ‘ταν παράλειψη μάλιστα, αφού περιηγηθείτε στη συλλογή που υπάρχει εκεί να μην πάτε κι απ’ το γειτονικό Μουσείο Μάνου και Αναστασίας Φαλτάϊτς, όπου θα μπορέσετε να μελετήσετε μεταξύ άλλων και σημαντικά έγγραφα που αφορούν την επανάσταση του 1821.

.

Archaeological Museum of Skyros 10

.

Αλλά πριν κλείσω, θα σας προτείνω να δείτε τις πληροφορίες που υπάρχουν εδώ  για να μάθετε περισσότερα μιας και επέλεξα σήμερα ν’ αφήσω κυρίως τις φωτογραφίες μου να «μιλήσουν». Σας γράφω πάντως από ένα γραφείο που μυρίζει λεμόνι κι η μυρωδιά με πάει πίσω στο νησί… Κι ο άνθρωπος που είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία του Αρχαιολογικού Μουσείου Σκύρου θα καταλάβει περισσότερα μιας και δεν του συστήθηκα τότε, αλλά οι ευγενικές του χειρονομίες κι η διακριτικότητά του με κέρδισαν. Και τον Ευχαριστώ από καρδιάς. Και για τα πεντανόστιμα ντοματάκια του κήπου και για όλα τ’ άλλα.-

.

.

.

.