Αυστριακή Πινακοθήκη: Österreichische Galerie Belvedere – Egon Schielle (Μέρος Γ’)

•Δεκέμβριος 15, 2018 • Σχολιάστε
Egon Schiele – Death and the Maiden (1915)

Στο Belvedere λοιπόν όπως σας έλεγα στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος που θα βρείτε εδώ, μπορείτε να δείτε όχι μόνο τη μεγαλύτερη συλλογή έργων του Κlimt όπως ήδη σας έχω αναφέρει, αλλά και μεγάλες συλλογές έργων των Egon Schiele και Oskar Kokoschka.

Όσες, όσοι μάλιστα έχετε διαβάσει το βιβλίο του Μάριο Βάργκας Λιόσα με τίτλο «Τα τετράδια του Δον Ριγοβέρτο», θα παρατηρήσετε πιστεύω με μεγαλύτερο ενδιαφέρον τους πίνακες του πρώτου. Το βιβλίο αυτό συγκεντρώνει πολλές πληροφορίες που τον αφορούν, αφού με έναν ευρηματικό τρόπο ο καλλιτέχνης πρωταγωνιστεί σ’ αυτό.

Egon Schiele – Mutter mit zwei Kindern III.

Ομολογώ όμως πως εγώ βρίσκω ενδιαφέροντα και συγκινητικά άλλα έργα του κι όχι εκείνα που χαρακτηρίζονταν ήδη απ’ την εποχή του πορνογραφικά και για τα οποία ο ίδιος έγραψε στο ημερολόγιό του: «Δεν αρνούμαι πως έχω κάνει σχέδια κι υδατογραφίες ερωτικής φύσης. Αλλά είναι πάντα έργα τέχνης. Δεν υπάρχουν καλλιτέχνες που έχουν κάνει ερωτικές ζωγραφιές;» Παρ’ όλα αυτά, να διευκρινίσω πως με βρίσκει μάλλον σύμφωνη η γνώμη του Jonathan Jones που έγραψε σε άρθρο του στην εφημερίδα Guardian: «Ο Schiele .. είναι ένας φεμινιστής που θέτει τις γυναίκες στο κέντρο της τέχνης. Είναι ένας εραστής, όχι κάποιος που τις μισεί…». Έτσι τον αντιλαμβάνομαι κι εγώ και θεωρώ πως τον αδικεί μάλιστα η όλο και πιο αυξανόμενη προσοχή του κοινού (που φτάνει στα όρια της ηδονοβλεπτικής περιέργειας), μόνο επί των συγκεκριμένων έργων.

Τα έργα, τα οποία, όπως ήταν αναμενόμενο, έτυχαν τότε γενικής κατακραυγής απ’ το σύνολο σχεδόν της συντηρητικής Βιεννέζικης κοινωνίας (που είχαν βαλθεί ως φαίνεται κι άλλοι, σαν τον Freud, να σκανδαλίσουν), θεωρήθηκαν εκφυλισμένα. Καθώς ο καλλιτέχνης ζωγράφιζε  και παιδιά που θεωρούνταν παραβατικά, χωρίς ή με ελάχιστα ρούχα, σε προκλητικές πόζες, βρέθηκε στη φυλακή μετά από μια παράξενη κατηγορία για απαγωγή κι αποπλάνηση για την οποία αθωώθηκε μεν, αφού είχε εκτίσει 24 μέρες έγκλειστος, αλλά με την αυστηρή οδηγία να μην εκθέτει πλέον σε χώρους που μπορεί να είναι προσβάσιμοι από ανηλίκους. Φαίνεται πως αυτό το γεγονός, τον επιβάρυνε πολύ ψυχικά κι ήταν φυσικό να συμβεί.

Egon Schiele – Publisher Eduard Kosmack (1910)

Αυτά που μου τράβηξαν εμένα την προσοχή λοιπόν, στην Αυστριακή Πινακοθήκη, δεν απεικόνιζαν γυμνά σώματα, κοριτσιών, γυναικών ή αντρών. Τα τόσο βασανισμένα, συχνά, δάχτυλα των μορφών που απεικόνισε στους πίνακές του με γοήτευσαν, τα ταλαιπωρημένα, επιμηκυμένα, πληγωμένα, γδαρμένα άκρα.  Τα γεμάτα ένταση, πυρετώδη μάτια, μαγνήτισαν το δικό μου βλέμμα κι όσο για την ερημιά των σπιτιών του, των πόλεων χωρίς φόντο, απ’ όπου οι άνθρωποι απουσιάζουν, δε γίνεται να μη σε κάνουν ν’ αναρωτηθείς για τον ψυχισμό του. 

Αν όμως δεν γνωρίζετε πολλά για τη σύντομη και πολυτάραχη ζωή του ανθρώπου που ήταν πολύ κοντά με τον Klimt  (φίλος και προστατευόμενός του) κι έφυγε απ’ τη ζωή τόσο νέος (στα 28 του χρόνια), αξίζει να σας γράψω κάποια στοιχεία, μιας και φέτος τον Οκτώβριο συμπληρώθηκαν 100 χρόνια απ’ το θάνατό του  (πέθανε με λίγους μήνες διαφορά απ’ τον μέντορά του). Έτσι στη Βιέννη κι άλλα Μουσεία, εκτός απ’ το Belvedere, έκαναν αφιερώματα στο έργο του. Μερικά όπως αυτό , της Albertina, από πέρυσι μάλιστα και θα δείτε στο σύνδεσμο πλήθος έργων του.

Egon Schiele – The family (Crouching House, 1918)

Θα παραλείψω πάντως τα τυπικά βιογραφικά στοιχεία που μπορείτε να βρείτε κι αλλού και θα σταθώ σε κάποια που θεωρώ πως έχουν μεγαλύτερη σημασία και καθόρισαν το έργο του. Ως παιδί λοιπόν, συνήθιζε να ζωγραφίζει βαγόνια κι ατμομηχανές στη μικρή παραδουνάβια πόλη, κοντά στην Βιέννη όπου και μεγάλωσε, επειδή ο πατέρας του ήταν υπάλληλος των Σιδηροδρόμων κι είχε εύκολη πρόσβαση σε τέτοιους «καμβάδες».

Τον έχασε όμως από σύφιλη στα 15 του χρόνια κι αυτό το γεγονός σημάδεψε «βαθιά την ανήσυχη ψυχή του Σίλε, του οποίου η σπαρακτική ευαισθησία θα ξεγυμνώσει το εύθραυστο του ανθρώπου μπροστά στα ιδεοληπτικά θέματα του θανάτου και της ενοχής», όπως γράφει χαρακτηριστικά ο σχετικός τόμος του ArtBook των εκδόσεων Electa. Ο καλλιτέχνης είχε δει ήδη βιώσει κι άλλους δύο θανάτους: μία απ’ τις αδερφές του πέθανε σε ηλικία 10 ετών κι ο αδερφός του επίσης, πριν δει το φως της μέρας. Ας λάβουμε υπόψη επίσης ότι ανδρώθηκε στην ​​Βιέννη που ήταν τότε η πρωτεύουσα της αυτοκτονίας»: οι Ludwig Boltzmann, Otto Mahler, Richard Gerstl, Georg Trakl ή Otto Weininger, είχαν βάλει τέλος στη ζωή τους.

Egon Schiele – Reinerbub, The Reiner boy (1910)

Στα 16 του έγινε δεκτός ως ο νεότερος μαθητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης, αλλά ασφυκτιούσε στο περιβάλλον της κι έτσι πήγε να βρει το 1908, τον Gustav Klimt, για να του δείξει έργα του και να μάθει τη γνώμη του γι’ αυτά. Ο Klimt όχι μόνο τον ενθάρρυνε απ’ την πρώτη στιγμή, αλλά έμπρακτα του έδειξε πολλές φορές την εύνοιά του και τον στήριξε σε κάθε βήμα. Ο ένας επηρέασε τον άλλο με τον τρόπο του κι εδώ μπορείτε να διαβάσετε ένα πολύ κατατοπιστικό άρθρο για το πως φαίνεται αυτό στους πίνακες και των δυό τους. Ποιες είναι οι συγκλίσεις τους και ποιες οι αποκλίσεις τους δηλαδή.

Ακολούθησε η φυλάκισή του, μια τόσο τραυματική εμπειρία όπως ήδη θα καταλάβατε, ο γάμος του, η κατάταξή του 4 μέρες μετά στο στρατό, όπου πρόσεχε Ρώσους αιχμαλώτους κ.α.  Όλ’ αυτά όμως τέλειωσαν αιφνίδια κι ίσως την περίοδο που η ψυχολογία του άλλαζε (δείτε τον πίνακα που απεικονίζει την οικογένεια και θα καταλάβετε) . Τρεις μέρες πριν πεθάνει ο Egon Schiele, έχασε την έξι μηνών έγκυο σύζυγό του,  Edith Harms, από ισπανική γρίπη που εξαπλωνόταν ταχύτατα. Την είχε απεικονίσει κι εκείνη πολλές φορές στους πίνακές του, όπως και την επί χρόνια ερωμένη του, Wally Neuzil. Παντρεύτηκε την πρώτη όμως, γιατί θεωρούσε πως αυτό θα είναι πιο αποδεκτό απ’ το να παντρευτεί τη δεύτερη που πέθανε στα 23 της, ένα χρόνο πριν από κείνον. Για την πολύπλοκη σχέση τους μπορείτε να μάθετε εδώ περισσότερα.


Egon Schiele – Four Trees (Chestnut allee in autumn; Landscape with four trees, 1917)

Σήμερα το έργο του μελετάται, η φήμη του πια έχει τρόπον τινά αποκατασταθεί και συνεχώς αναδρομικές εκθέσεις για κείνον εγκαινιάζονται. Μέχρι τις 3 Φλεβάρη για παράδειγμα, αν βρεθείτε στο Λονδίνο θα μπορέσετε να δείτε αυτήν στη Royal Academy, που αφορά και τον Klimt. Ο Schiele αν και έζησε τόσο λίγο, βλέπετε πόσα σπουδαία έργα δημιούργησε. Κι αν ήταν καλλιτέχνης με αντιφάσεις, ικανός για το χαμερπές, όσο και για το υψηλό και το ωραίο, ταυτόχρονα, τι μ’ αυτό;

Τώρα  βέβαια που φτάσαμε στο τέλος δικαίως θ’ αναρωτηθείτε γιατί δεν υπάρχει λέξη εδώ  για τον άλλο καλλιτέχνη για τον οποίο σας έγραψα στην αρχή. Το αφήνω για την επόμενη φορά. Κι υπόσχομαι ότι δεν θ αναφερθώ μόνο σε κείνον.-

.

(Συνεχίζεται)

.

*Όλες οι φωτογραφίες της ανάρτησης τραβήχτηκαν από μένα, φέτος το καλοκαίρι στην Βιέννη. Έχουν ανέβει ήδη στο flickr και σ’ αυτό το άλμπουμ μπορείτε να δείτε κι άλλες. Όσες πηγές χρησιμοποίησα τέλος, θα τις βρείτε στους συνδέσμους.

.

.

.


Advertisements

Η επόμενη «εκπαιδευτική συνάντηση» της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’, Παρασκευή, 21/12/2018, στις 19.00, στην «Παναρκαδική»

•Δεκέμβριος 13, 2018 • Σχολιάστε

Η επόμενη «εκπαιδευτική συνάντηση» της Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία θα γίνει την Παρασκευή, 21/12/2018, ώρα 19.00, στην αίθουσα της «Παναρκαδικής», οδός Τζώρτζ 9 (κοντά στην πλ. Κάνιγγος) με θέμα : 

«Από την ιδρυματική κατασταλτική ψυχιατρική σ΄ ένα ριζικά εναλλακτικό, κοινοτικά βασισμένο σύστημα ψυχικής υγείας. Εμπειρίες από εναλλακτικές ψυχιατρικές πρακτικές διεθνώς, με δραστικά μειωμένη, ή και καθόλου χρήση ψυχοφαρμάκων, κατάργηση των μηχανικών καθηλώσεων και απομονώσεων και της όποιας καταστολής, δραστική μείωση των ακούσιων νοσηλειών κλπ.»

Θα γίνουν σχετικές εισηγήσεις και θ΄ ακολουθήσει συζήτηση.

Πριν από την «εκπαιδευτική συνάντηση», στις 18.00, θα γίνει οργανωτική συνάντηση της Πρωτοβουλίας για διάφορα θέματα, όπως η οργάνωση δράσεων ενάντια στην επιβολή της ακούσιας θεραπείας στην κοινότητα, η συγκρότηση υπο-ομάδας επαγγγελματιών ψυχικής υγείας στα πλαίσια της Πρωτοβουλίας, η αναζήτηση μονιμότερου χώρου για συναντήσεις/εκδηλώσεις κλπ. 

Καλούμε όλους και όλες να πάρουν μέρος και σ΄αυτή τη συνάντηση.


  ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

.

Αικατερίνη Τεμπέλη: Συνέντευξη στην Κατερίνα Σχισμένου

•Δεκέμβριος 11, 2018 • Σχολιάστε
Αικατερίνη Τεμπέλη (φωτό: Ξακουστή Χελάκη)

Ευχαριστώ θερμά την κυρία Κατερίνα Σχισμένου, που είχε την ιδέα αυτής της συνέντευξης καθώς και την εφημερίδα «Μαΐστρος», η οποία την δημοσίευσε. Τη φωτογραφία μου τράβηξε η ταλαντούχα Ξακουστή Χελάκη.

Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε την πρώτη ερώτηση της κυρίας Σχισμένου καθώς και την απάντησή μου ενώ στο site της εφημερίδας, θα τη βρείτε ολόκληρη.

Ευχαριστώ τέλος, τους ανθρώπους που έσπευσαν χτες αργά τη νύχτα να σχολιάσουν δημόσια στο facebook, αλλά και για τα τιμητικά μηνύματα που δέχτηκα αμέσως στο inbox. Να είστε καλά.

.

Η Αθήνα παγκόσμια πρωτεύουσα βιβλίου. Τι σημαίνει για σας αυτό;
-Υπάρχουν θεωρώ και θετικά και αρνητικά που θα μας έπαιρνε πολύ χρόνο ν’ αναλύσουμε εδώ. Έρχονται έτσι στο προσκήνιο και πρωταγωνιστούν τα βιβλία για ένα χρόνο κι ίσως, παρακινήσει η διοργάνωση μια μερίδα του κοινού να διαβάσει αυτό το συγκεκριμένο διάστημα και μακάρι να γίνει, ποιος δεν θα το ήθελε; Αλλά είναι προσβάσιμοι για όλες, όλους οι χώροι που φιλοξενούν τις σχετικές εκδηλώσεις; Συμμετέχουν όντως όσες, όσοι θα ήθελαν; Υπάρχει πλουραλισμός και πολυφωνία δηλαδή; Να μερικά απ’ τα ερωτήματα που έχω. Γενικότερα, ας πούμε, πως δεν πιστεύω ότι οι αλλαγές “επιβάλλονται” εκ των άνω, αλλά ότι είναι πολύχρονες και πολυπαραγοντικές διαδικασίες που έχουν αποτέλεσμα αν αποτελέσουν αίτημα από τα κάτω. Το βιβλίο δεν αρκεί ένα χρόνο μόνο ν’ απασχολεί, επειδή υπάρχει αυτή η διοργάνωση. Πρέπει να διαμορφωθεί μια διαφορετική παιδεία που να προωθεί τη φιλαναγνωσία και μια άλλη κουλτούρα γύρω απ’ τη γνώση, κι όχι απαραίτητα μόνο και από το κράτος ή τους δήμους. Θεωρώ πως θα πρέπει να είναι ζητούμενο αυτό, απ’ όλους μας. Επομένως δεν έχω προσωπικά μεγάλες προσδοκίες για το παρόν, αλλά ελπίζω στο μέλλον…

.

Η συνέχεια εδώ.


ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ‘Ψ’: ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΛΑΙΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΟ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

•Δεκέμβριος 10, 2018 • Σχολιάστε

Αν και σε κατάσταση διαιωνιζόμενης ιδρυματικής αδράνειας και αποτελμάτωσης, το σύστημα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας δεν παύει να σχεδιάζει και να υλοποιεί κινήσεις προς μια περαιτέρω κατασταλτική μετάλλαξή του, η οποία παράγεται και τροφοδοτείται ως αναπόφευκτη μετεξέλιξη αυτής ακριβώς της αποτελμάτωσης. Κινήσεις που, όπως έχει πλέον γίνει κανόνας, πλασάρονται και προβάλλονται ως το τελείως αντίθετο από αυτό που πραγματικά είναι.

Ένα παράδειγμα αποτελεί αυτό που μετά βαΐων και κλάδων ετοιμάζεται στην ψυχιατρική κλινική του νοσοκομείου Γεννηματάς, με το σύνηθες ρούχο του «νέου παραδείγματος», όπου η μέχρι τώρα λειτουργία της ψυχιατρικής κλινικής βαφτίζεται ως «βραχείας νοσηλείας» και θα συμπληρώνεται, πλέον, από ένα τμήμα «οξέων περιστατικών», «χωροταξικά και κλινικά» διαχωρισμένο από το μέχρι τώρα τμήμα. Εύκολα μπορεί κανείς να φανταστεί σε τι θα συνίσταται αυτός ο «χωροταξικός και κλινικός διαχωρισμός» : μια καθαυτό ψυχιατρική κατασκευή και ταξινόμηση του «εύκολα και δύσκολα διαχειρίσιμου περιστατικού», που ανταποκρίνεται όχι στις ανάγκες του πάσχοντος, αλλά στον κατασταλτικό έλεγχο της ψυχιατρικής (με περαιτέρω απρόσκοπτες τις μέχρι τώρα, ούτως ή άλλως αυτονόητες, μηχανικές καθηλώσεις κλπ). Αντί για άνοιγμα «προς τα έξω», ανοιχτές πόρτες, χωρίς καμιά καταστολή, με ανοιχτό διάλογο και ισότιμη επικοινωνία(που θα ήταν στην κατεύθυνση προς μια πραγματική ψυχιατρική μεταρρύθμιση), στροφή προς πιο επεξεργασμένες και«ασφαλείς» πρακτικές του παλαιο-ιδρυματισμού, ακραιφνώς μεταφερμένες από το ψυχιατρείο στα γενικά νοσοκομεία. 

Όλα αυτά με το αλατοπίπερο της ψυχοθεραπείας, φυσικά σε επιλεγμένους ασθενείς, σαν κάτι το καινούργιο, λες και η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ως μέρος μιας ολιστικής προσέγγισης, δεν ήταν κάτι το ανέκαθεν αυτονόητο για όποια ψυχιατρική φροντίδα αποσκοπούσε στο να είναι στοιχειωδώς θεραπευτική και όχι απλώς ελεγκτική. 

 Και με το αίτημα πάντα επικρεμάμενο, αφού τα γενικά νοσοκομεία αυτοπροσδιορίζονται ως «βραχείας νοσηλείας», να υπάρξουν τμήματα «μέσης νοσηλείας» στα ψυχιατρεία, για τις «θεραπευτικές αποτυχίες του συστήματος» που ορίζονται ως «δύσκολες περιπτώσεις» και, ως εκ τούτου, χρειάζονται μακρόχρονη νοσηλεία. 

Σ΄αυτό έχει ήδη σπεύσει να απαντήσει το Υπουργείο Υγείας μέσω των αρμόδιων επιτροπών του για την ψυχιατρική ντι)μεταρρύθμιση, με την συγκρότηση του «Τομεοποιημένου Σχεδιασμού Ανάπτυξης Μονάδων Ψυχικής Υγείας» – αυτόν το τραγέλαφο σχεδιασμού υπηρεσιών και τομεοποίησης, στον οποίο έχει αναφερθεί η Πρωτοβουλία με προηγούμενη ανακοίνωσή της, αλλά που ξαναδημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο με κάποιες φραστικές αλλαγές και προσθήκες. 

 Μια από τις προσθήκες αφορά τα «Προτεινόμενα Βασικά Στοιχεία των Νέων Οργανισμών των Ψυχιατρικών Νοσοκομείων». Εδώ προτείνεται η διατήρηση των ψυχιατρείων, αλλά με μειωμένες τις μονάδες εισαγωγών(ονομάζονται και εδώ «βραχείας νοσηλείας»)στις τέσσερις (4), από εννέα (9) που είναι τώρα στο Δαφνί και έξι (6) στο Δρομοκαΐτειο. Προβλέπεται, όμως, ότι κάθε κλινική θα έχει και μονάδα «μέσης νοσηλείας», ένας ευφημισμός για το τμήμα χρονίων της«νέας εποχής». Εδώ άραγε θα μπορούν να στέλνουν και οι ψυχιατρικές κλινικές των γενικών νοσοκομείων τις «θεραπευτικές αποτυχίες» της νοσοκομειοκεντρικής/ιδρυματικήςπρακτικής τους;

Φυσικά, καμιά αναφορά για το αν υπάρχει έστω και ένας στοιχειώδης σχεδιασμός για το πού θα μεταφερθούν αυτές οι μονάδες εισαγωγών που φαίνεται να καταργούνται στα ψυχιατρεία. Δεν παραλείπεται, ωστόσο,η πρόβλεψη για δημιουργία δυο (!) μονάδων ψυχιατροδικαστικού τμήματος σε κάθε ψυχιατρείο, του περίκλειστου, δηλαδή,τμήματος για τους «ακαταλόγιστους» του αρ. 69 ΠΚ. 

Είναι ενδιαφέρον ότι, αν και πέρασε πάνω από ένας μήνας από την δημοσιοποίηση αυτού του σχεδίου οργανισμού, δεν υπήρξε καμιά αντίδραση από τα συνδικάτα των ψυχιατρείων, που πάντα αντιδρούσαν απέναντι σε κάθε κίνηση συρρίκνωσης/κλεισίματος των ψυχιατρικών ασύλων. Ίσως γιατί, τουλάχιστον σύμφωνα με τα σχέδιο (γιατί κανείς δεν ξέρει τι τελικά θα γίνει στην πράξη), φαίνεται να διατηρείται ο αριθμός των θέσεων του προσωπικού μέσα από μιαν αναδιάταξη των μονάδων που συγκροτούντα ψυχιατρεία, με ψυχογηριατρικά τμήματα, με ενδονοσοκομειακές δομές «επανένταξης», με τμήματα απεξάρτησης, με συνυπολογισμό του προσωπικού που εργάζεται στις εξωνοσοκομειακές στεγαστικές δομές (στο βαθμό, φυσικά, που δεν υλοποιηθεί το αρχικό σχέδιο να μεταφερθούν στην Περιφέρεια), με παθολογικό και εργαστηριακό τομέα. Χωρίς ν΄ αλλάζει στο παραμικρό ο τρόπος λειτουργίας, η κατασταλτική κουλτούρα και πρακτική, η «περιστρεφόμενη πόρτα», χωρίς καμιά στροφή στην κοινότητα,με τους γιγαντοτομείς που έχουν σχεδιαστεί των τριακοσίων και τετρακοσίων χιλιάδων πληθυσμού αναφοράς, πάντα στα χαρτιά βέβαια, χωρίς καμιά εφαρμογή – η οποία,και αν γινόταν, με τέτοιους γιγαντοτομείς δεν θα άλλαζε τίποτα. 

Μέσα σε όλο αυτό το εσαεί ανακάτεμα του ιδρυματικού χυλού της κυρίαρχης ψυχιατρικής δεν θα μπορούσαν να λείπουν και κάποια εξωραϊστικά περιτυλίγματα του αμετάκλητα νοσοκομειοκεντρικού χαρακτήρα της – πιο πολύ ως θεματικές για συγγραφή εργασιών παρά ως, έστω κατ΄ελάχιστον, έμπρακτη εφαρμογή. Ένα από αυτά είναι η λεγόμενη «έγκαιρη παρέμβαση στην ψύχωση», που προβάλλεται από πανεπιστημιακές μονάδες οι οποίες, ως επί το πλείστον, δεν έχουν ξεμυτίσει από το γραφείο τους (λειτουργώντας με κλειστά τμήματα, με κατασταλτικές πρακτικές κλπ) και που αποβλέπουν, στα χαρτιά τουλάχιστον, στην αντιμετώπιση της ψύχωσης από τα «πρώτα ανιχνεύσιμα συμπτώματα». Σε μια λογική, δηλαδή, που συμπλέει πιο πολύ με αυτή της νέας διαγνωστικής κατηγορίας του DSMV, της «επαπειλούμενης ψύχωσης», με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την «έγκαιρη» αντιψυχωτική θεραπεία της, ερήμην της όποιας εφηβικής ανησυχίας, υπαρξιακής δυσκολίας και διαφορετικότητας. 

Πρόκειται για μια παρέμβαση που αντιμετωπίζεται σαν κάτι το ιδιαίτερο, αποκομμένη από την σφαιρική φροντίδα, που είναι συνυφασμένη με την λειτουργία πραγματικά κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας(που στην Ελλάδα, ούτως ή άλλως, δεν υπάρχουν, ενώ και διεθνώς είναι, λόγω και οικονομικής κρίσης, σε αποδιάρθρωση και παρακμή), με τελείως αυτόνομη λειτουργία, ή απλώς ‘προσκολλημένη’ σε μια κοινοτική υπηρεσία. 

Δεν είναι τυχαίο ότι η ψυχιατρική κλινική του Γεννηματάς, με τη στροφή προς την«διαχωρισμένη χωροταξικά αντιμετώπιση των οξέων περιστατικών», βρίσκει στην Μονάδα Πρώτου Ψυχωτικού Επεισοδίου του Αιγινητείου (και αυτή με κλειστό τμήμα νοσηλείας, χωρίς καμιά κοινοτική παρέμβαση) τον θεόσταλτο σύμμαχο για το «νέο» παράδειγμα της ανέκαθεν απαράλλακτης παραδοσιακής ψυχιατρικής. 

Είναι σαφές ότι με αυτές τις λογικές και πρακτικές η ψυχιατρική παλινδρομεί, οι ακούσιες νοσηλείες (ήδη στο 65% του συνόλου των νοσηλειών) πρόκειται ν΄ αυξηθούν και η «ακούσια θεραπεία στην κοινότητα», που επικρέμαται η εφαρμογή της, θα είναι το μόνο πραγματικά «καινούργιο» εργαλείο,κοινής αποδοχής από ολόκληρη την κυρίαρχη ψυχιατρική, και για το τεράστιο ποσοστό των ακούσιων νοσηλειών και για το πρόβλημα των ράντζων και για την «έγκαιρη παρέμβαση στην ψύχωση» κοκ.


10/12/2018



ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

 

Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος: Δεν ξεχνάμε…

•Δεκέμβριος 4, 2018 • Σχολιάστε

.

«Αν είχα χρόνο…

Αν μ’ άφηνε ο θάνατος που κανείς δεν σταμάτησε…

Αν μπορούσα να σας πω…

Πεθαίνω. Όπως εσείς ζείτε.

Δ ι κ α ι ώ σ τ ε   μ ε.  Π ε ί τ ε   γ ι α  μ έ ν α.

Προ πάντων στους ανύποπτους. Σε κείνους που δεν ξέρουν…

Οι φίλοι μου με λέγαν πρίγκηπα.

Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι το όνομα μου θα επικρατούσε

τόσο πολύ στον κόσμο.

Αυτοί οι πρίγκηπες πεθαίνουν αθώοι, δολοφονημένοι

σε μάχες που δεν δόθηκαν ποτέ…»

.

.

Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας στο Ιράν – “Λογοκρίνοντας μια ιρανική ερωτική ιστορία”: παρουσίαση του βιβλίου του Σαχριάν Μαντανιπούρ / Μέρος ΙΙ

•Δεκέμβριος 1, 2018 • Σχολιάστε

Άλλαξε κάτι άραγε από τότε που κυκλοφόρησε το συγκεκριμένο βιβλίο; Ή τα πράγματα εξακολουθούν να είναι πολύ δύσκολα για τους Ιρανούς συγγραφείς που θέλουν στα κείμενά τους να υπάρχει και μια ερωτική ιστορία; Αυτό αναρωτιόμουν στο τέλος της προηγούμενης σχετικής ανάρτησης, που μπορείτε να βρείτε εδώ. Γιατί είναι κι αυτός ένας λόγος που τώρα αποφάσισα να σας το παρουσιάσω: η χρονική απόσταση, δηλαδή.

Και πώς βλέπουν άραγε οι Ιρανοί τους συγγραφείς; Ποια η γνώμη τους για κείνους; Για ν’ αρχίσουμε απ’ αυτό το σημείο και να δούμε μαζί τι γράφει ο συγγραφέας Σαχριάν Μαντανιπούρ:

Στο Ιράν, όταν κάποιος με ρωτούσε τι δουλειά κάνω και απαντούσα ότι είμαι συγγραφέας, με ξαναρωτούσε αμέσως: “Εννοώ ποια είναι η πραγματική σου δουλειά; Τι κάνεις για να ζήσεις;” Διότι, αντίθετα από τον κύριο Πετρόβιτς και τους ανωτέρους του, το ενενήντα εννέα τοις εκατό των Ιρανών, δεν θεωρούν τη λογοτεχνία σοβαρή δουλειά”.

Αν πω βέβαια ότι δεν μου θύμισε τίποτα αυτή η παράγραφος, ειδικά οι πρώτες γραμμές, σε σχέση και με τα δικά μας στην Ελλάδα, ψέματα θα είναι. Οι λόγοι όμως είναι διαφορετικοί. Γιατί στο Ιράν όχι μόνο δεν την θεωρούν σοβαρή δουλειά τη λογοτεχνία, αλλά έχουν και τη χείριστη γνώμη για τους συγγραφείς και ποιητές. Πώς και γιατί διαμορφώθηκε αυτή η κατάσταση; Να η εξήγηση:

Για να έχουν οι Ιρανοί μια απασχόληση στον ελεύθερο χρόνο τους, η κυβέρνηση επένδυσε και συνεχίζει να επενδύει σε τηλεοπτικά προγράμματα και σίριαλ, τα οποία παρουσιάζουν συνήθως τους συγγραφείς, τους ποιητές και τους διανοούμενους ως λαπάδες, ανίκανους, ανήθικους, απατεώνες και ναρκομανείς -όπως ακριβώς παρουσιάζουν μονίμως τους δυτικούς κατασκόπους ως καλοντυμένους με γραβάτα”.

Τόσο καλά. Κι έτσι, δεν θα εκπλαγείτε φαντάζομαι και πολύ μετά απ’ όλα αυτά, όταν διαβάσετε τι «υποδοχή» ετοίμαζαν αρκετοί θερμόαιμοι στον βραβευμένο εκείνη τη χρονιά για την ταινία του «Γεύση από κεράσι», Abbas Kiarostami, επειδή κατά τη διάρκεια της βράβευσής του χαιρετήθηκε διά χειραψίας και φίλησε στο μάγουλο μια πασίγνωστη γυναίκα ηθοποιό, με την οποία δεν είχε συγγενική σχέση πρώτου βαθμού και βεβαίως δεν ήταν συζυγός του. 

Και θα κατανοήσετε περισσότερο τι δυσκολίες έχει και το εγχείρημα της μετάφρασης εκεί, εμβληματικών βιβλίων όπως για παράδειγμα ο “Οδυσσέας”του Τζόϋς.Τι πιστεύετε; Κυκλοφόρησε άραγε; Θα το μάθετε διαβάζοντας το βιβλίο.

Όσο για το αν υπάρχουν γυναίκες συγγραφείς στο Ιράν, σε περίπτωση που αναρωτιέστε, η απάντηση είναι θετική. Υπάρχουν μερικές αποφασισμένες, ναι, που μένουν εκεί, γράφουν και πληρώνουν το ανάλογο κόστος. Θα φέρω ως παράδειγμα την σπουδαία Forugh Farrukhzad, της οποίας η ποίηση ήταν για δέκα και πλέον χρόνια απαγορευμένη απ’ την Ισλαμική Επανάσταση. Πέθανε μόλις στα 33 της χρόνια σ’ ένα περίεργο ατύχημα.

Η γυναίκα αυτή ήταν ήδη παντρεμένη στα 16 της και με το διαζύγιό της έχασε την επιμέλεια του γιου της, όντας στο επίκεντρο αρνητικών συζητήσεων και μεγάλης αποδοκιμασίας  για τις λογοτεχνικές αλλά και τις κινηματογραφικές της δραστηριότητές. Δεν περιορίστηκε βλέπετε στις σπουδές ..ραπτικής, έσπασε το αρχέτυπο της σιωπηλής κι υποτακτικής κόρης και συζύγου κι έκανε το «λάθος» να ζητάει την ανεξαρτησία κι απελευθέρωση των γυναικών σε μια τέτοια χώρα.

Γι’ αυτές λοιπόν, σαν την προαναφερόμενη, που άνοιξαν το δρόμο εκεί, μπορείτε  να διαβάσετε αυτό το βιβλίο της Farzaneh Milani. Η οποία μας εξηγεί ότι: «Από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1960, μόνο δώδεκα γυναίκες – σε σύγκριση με 270 άνδρες – δημοσίευσαν έργα μυθοπλασίας στο Ιράν«. Κι αυτό τα λέει όλα. Αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση της Shahrnush Parsipur, που φυλακίστηκε, πάλεψε με την κατάθλιψη και έχει ένα έργο ομολογουμένως σημαντικότατο να επιδείξει.

Υπάρχουν βέβαια κι άλλες που έχουν καταγωγή απ’ τη συγκεκριμένη χώρα, αλλά ζουν και εκδίδουν στην Αμερική, τον Καναδά, την Γαλλία, όπου σαφώς δεν έχουν ν’ αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που αναφέρουμε. Κι αυτές, που δεν έχουν σκληρές ιστορίες ν’ ανακαλέσουν αφού δεν δοκιμάστηκε ποτέ η πένα τους στα πάτρια εδάφη, είναι οι περισσότερες.

Αλλά κι οι άντρες που είναι πιο γνωστοί διεθνώς όπως π.χ. ο συνιδρυτής του Συνδέσμου Συγγραφέων του Ιράν, Reza Baraheni,  αντιμετώπισαν εννοείται διώξεις.  Ο ίδιος  όχι μόνο φυλακίστηκε, βασανίστηκε αλλά και τον είχαν στην απομόνωση για 104 μέρες, όπως έχει δηλώσει. Αυτό σημαίνει να είναι κάποιος συγγραφέας στο Ιράν, όπως μας έδειξε ήδη άλλωστε ο Σαχριάν Μαντανιπούρ.

Κι έχουν αλλάξει τελικά μερικά πράγματα από τότε που βγήκε το βιβλίο ή όχι; Δύσκολο ν’ απαντήσω μονολεκτικά. Έγιναν, ας γράψω, μικρές αλλαγές, αλλά όχι ρηξικέλευθα άλματα. Χρειάζεται ακόμη χρόνος, επιμονή και προσπάθεια. Ωστόσο η φωνή των γυναικών συγγραφέων δυνάμωσε μες σ’ αυτά τα τελευταία χρόνια και πλήθυναν κι οι άντρες συγγραφείς που συντάσσονται στο πλευρό τους.

Κι αυτό έχει τη σημασία του και την αξία του σ’ αυτή τη χώρα όπου το να αφαιρέσουν δημόσια γυναίκες τη μαντήλα τους είναι πράξη επαναστατική ( κίνημα των Girls of Revolution Street). Εδώ θα δείτε τι έγινε πριν μερικούς μήνες κατά τη διάρκεια ενός τέτοιου επεισοδίου στους κόλπους αυτού του νέου κινήματος πολιτικής (και θρησκευτικής) ανυπακοής, στο οποίο συμμετείχαν και άντρες που τις υποστήριζαν ανεμίζοντας λευκά μαντήλια. Υπέρ τους ήταν κι ο συγγραφέας Hossein Vahdani .

Βέβαια τώρα οι συμμετέχουσες αντιμετωπίζουν ποινές φυλάκισης ως δέκα χρόνια για «διάπραξη αμαρτωλής πράξης» και «παραβίασης της δημόσιας σύνεσης», καθώς και για «ενθάρρυνση της ανηθικότητας ή της πορνείας» και μία απ’ τις πρωταίτιες, η Narges Hosseini βρίσκεται ήδη στη φυλακή. Η εγγύηση της έχει οριστεί στο ποσό των 135.000 δολαρίων. Ωστόσο φαίνεται πως κι εκείνη κι όλες οι άλλες, κατάφεραν να ταρακουνήσουν αυτή την απολύτως πατριαρχική κοινωνία.

Κι έτσι ο Πρόεδρος της χώρας Hassan Rouhani, αναγκάστηκε να δηλώσει πριν ένα μήνα σε σχόλιό του που απευθύνονταν σε σκληροπυρηνικούς ισλαμιστές : «Δεν μπορούμε να επιλέξουμε έναν τρόπο ζωής και να πούμε σε ανθρώπους που ανήκουν σε δύο μεταγενέστερες από μας γενιές  να ζήσουν έτσι» . Και συνέχισε: «Είναι αδύνατο … οι απόψεις της νέας γενιάς για τη ζωή και τον κόσμο είναι διαφορετικές από τις δικές μας«. Θετική είναι αυτή η εξέλιξη βέβαια, αλλά μένει να δούμε να εφαρμόζεται και στην πράξη.

Εντωμεταξύ ας ψάξουμε να βρούμε και να διαβάσουμε τα βιβλία αυτών των γενναίων συγγραφέων (σαν την Gulrux Ibrahim Irayi, που σε μια απ’ τις ιστορίες της τόλμησε ν’ αναφερθεί στο λιθοβολισμό των γυναικών και καταδικάστηκε να εκτίσει ποινή φυλάκισης 6 ετών), αυτών των τολμηρών αντρών που ζουν μια ζωή πολύ διαφορετική απ’ τη δική μας κι επικοινωνούν μαζί μας με τη γραφή τους. Δεν είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε, όσο ενημερώνουμε όσες, όσους δεν γνωρίζουν για το τι τους συμβαίνει;