Παρουσίαση βιβλίου: «Γλωσσικό αντάρτικο» του Χρήστου Ποζίδη

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Στην εποχή των κινημάτων, που μας απασχολεί το έμφυλο ζήτημα και μας ενδιαφέρει να προταθούν από τα κάτω συμπεριληπτικοί όροι για μακροχρόνια καταπιεσμένες ομάδες, είναι φυσικό, διερευνώντας τα όρια της γλώσσας κι αναγνωρίζοντας τις πατριαρχικές της επιβολές, ν’ αναζητάμε εναλλακτικούς προσδιορισμούς, απαλλαγμένους πρωτίστως απ’ σεξιστικό τους φορτίο. Σ’ αυτήν την αναζήτηση, χωράει φυσικά συζήτηση, αμφισβήτηση, ανασύνταξη. 

Οι αυτοματισμοί μας, συμβαίνει συχνά να μας οδηγούν στην υιοθέτηση μιμητικών στάσεων και κάπως έτσι, αρκετά άτομα «υιοθετήσαμε» αρχικά το παπάκι (@), για ν’ αναφερθούμε σε όλα τα μέλη μιας Χ ομάδας, χωρίς να πέσουμε στην παγίδα του γενετικού προσδιορισμού. Κάναμε άραγε καλά; Δε γράφω σωστά, γιατί το «σωστό» είναι σχετικό και δεν είναι το γραμματικά σωστό που μ’ ενδιαφέρει, αλλά καθαρά το εννοιολογικό. Και τι μας έσπρωξε άραγε, ν’ αφήσουμε το παπάκι κατά μέρος και να στραφούμε στη συνέχεια, στο ουδέτερο γένος καλημερίζοντας «όλα σας», όπως κάνω εγώ, προς το παρόν, για παράδειγμα;

Έτυχε λοιπόν, να συζητήσω μερικές παρόμοιες σκέψεις διά αλληλογραφίας (όπως έλεγαν κάποτε), με το Χρήστο Ποζίδη, συγγραφέα του πολύ χρήσιμου βιβλίου, «Γλωσσικό αντάρτικο», που κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις «Άπαρσις» απ’ το 2020 και προφανώς αυτό παρουσιάζω σήμερα εδώ, μιας και το βρήκα επίσης αφυπνιστικό, απολαυστικό κι επίκαιρο. 

Ο Ποζίδης, με εύληπτο τρόπο θέτει μια σειρά ερωτημάτων (πότε σαφώς διατυπωμένων και πότε ευκόλως εννοουμένων), για τη φύση και τη χρήση της γλώσσας και παραθέτοντας τα επιχειρήματα του, τ’ απαντάει παίρνοντας φυσικά πολιτική θέση. Δε θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, αφού η επιλογή λεξιλογίου πάντα αποτυπώνει την ιδεολογία και την κουλτούρα μας. Κι έτσι σαφώς καταλαβαίνουμε από ποια θέση μιλά για παράδειγμα κάποιο άτομο που αναφέρεται σε «λαθρομετανάστες» κι από ποια, άλλο που κάνει λόγο για πρόσφυγες, κ.ο.κ. 

Ο συγγραφέας του συγκεκριμένου βιβλίου λοιπόν, χρησιμοποιεί παραδείγματα κι απ’ τη δική του ζωή, βάζοντας έτσι τον εαυτό του σ’ αυτά τα κείμενα, σε κάδρα που φωτίζονται και προσδιορίζονται ακόμη περισσότερο απ’ την αναγραφή ημερομηνίας και τόπου, όπου το καθένα γράφτηκε. Αυτές οι χωρίς εικόνες καρτ ποστάλ, που έχουν μικρή χρονική απόσταση απ’ το σήμερα, μας δίνουν πάντως το στίγμα του κι έχουν οπωσδήποτε διαλεκτική χροιά. 

Ο ίδιος γράφει σχετικά στον Αντίλογό του, προσπαθώντας να προετοιμάσει όσους ανθρώπους διαβάσουν το βιβλίο: «Οτιδήποτε πιο κοντινό σε κατηγοριοποίηση μπόρεσα να εντοπίσω γι’ αυτά τα κείμενα είναι η ιαπωνική αντίληψη για το δοκίμιο, ένα είδος που ονομάζεται zuihitsu. Δανειζόμενος από την πολύ ενδιαφέρουσα εισαγωγή του Π. Ευαγγελίδη στο Εγκώμιο της Σκιάς του Janichiro Tanizaki, ενδεικτικά παραθέτω πως ο όρος αναφέρεται σε ένα μεικτό είδος πρόζας χωρίς a priori περιορισμούς είδους με ετερόκλητες κι ελεύθερες ιδέες και συγκρίσεις…»

Στο οπισθόφυλλο αναγράφονται επίσης τα εξής, που παραθέτω συμπληρωματικά για να καταλάβετε περισσότερα σχετικά με τους στόχους του: «Η Γλώσσα ως πεδίο πάλης. Μέσα στα λόγια μας φωλιάζουν, συνειδητά ή ασύνειδα, ιδέες αντικρουόμενες, επιθυμίες, σχέσεις ιεραρχίας ή τάσεις ισοπέδωσής της. Μέσα στις λέξεις, στην υφή και στο νόημα τους, συναντιούνται δύο κοσμοθεωρίες. Η εξουσιαστική, που θέλει τον κόσμο, την κοινωνία και τη γλώσσα ως συστήματα κλειστά, μη αναστρέψιμα ή εξελίξιμα για να παγιώσει την ισχύ της· από την άλλη, η δημώδης γλώσσα, θυμική, αυτοσχεδιαστική κι ελεύθερη που προκρίνει την εγγύτητα, τη διαρκή ευλυγισία κι εξέλιξη, την απτότητα και την αντίσταση στους θεσμικούς γλωσσικούς και νοηματικούς περιορισμούς.
Στο Γλωσσικό Αντάρτικο, πέρα από τις δύο συγκρουόμενες κοσμοθεωρίες ανταμώνουν – μέσα στην ελαφρότητα και την ελευθερία που εμπεριέχει ο λαϊκός – λόγος ο Bakhtin, ο Άλκης Αλκαίος, ο Chomsky, ο Barthes, αλλά και χαρακτήρες του κουκλοθέατρου, ένας γλωσσολόγος που φλερτάρει, ένα παπάκι και τα συνθήματα των καταστασιακών…
»

Το δίπολο επομένως που τον ενδιαφέρει ν’ αναδείξει είναι αυτό του καθεστωτικού ιδιώματος αφενός, της εξουσιαστικής γλώσσας δηλαδή, και του λαϊκού ταξικού ιδιώματος αφετέρου. Και το πετυχαίνει άριστα, θεωρώ. Όταν διαβάσετε κι εσείς το βιβλίο άλλωστε, πέρα απ’ το ότι θα μάθετε πολλές χρήσιμες πληροφορίες, θα βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα. Και θα ‘ταν ωραίο, να τα συζητήσουμε κι από κοντά όλα όσα θίγει, κάποτε.

.

Βιογραφικό σημείωμα: Ο Χρήστος Ποζίδης γεννήθηκε το 1992 στην Κέρκυρα. Εργάζεται ως Δάσκαλος Ειδικής Αγωγής και είναι απόφοιτος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος ‘Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία’ του Ανοιχτού Πανεπιστημίου Κύπρου (πηγή: Βιβλιονέτ).

Δημοσιεύθηκε από

aikaterinitempeli

Η Αικατερίνη Τεμπέλη γεννήθηκε στη Σάμο, αλλά έζησε μερικά απ’ τα πιο ενδιαφέροντα χρόνια της ζωής της στη Θεσσαλονίκη και στο Ηράκλειο, όπου σπούδασε αντίστοιχα Ψυχολογία και Κοινωνική Εργασία. Στην Αθήνα εκπαιδεύτηκε στην οικογενειακή θεραπεία (Μονάδα Οικογενειακής Θεραπείας-ΨΝΑ) και στην βραχεία ψυχοθεραπεία. Παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής για 2 χρόνια στο “Θέατρο των Αλλαγών” και μονωδίας για 3 χρόνια στο “Ολυμπιακό Ωδείο” Ηρακλείου. Εργάστηκε για πάνω από μια δεκαετία στο ραδιόφωνο (Ράδιο Κρήτη, 9,84, Studio 19, ΕΡΑ Ηρακλείου, 102-ΕΡΤ 3 κ.ά.) ως παραγωγός και παρουσιάστρια ραδιοφωνικών εκπομπών, καθώς και σε γνωστά περιοδικά κι εφημερίδες ως δημοσιογράφος. Το 1993 κέρδισε το Α' Πανελλήνιο βραβείο, σε γραπτό διαγωνισμό της Deutsche Welle, με θέμα το ρατσισμό κι εκπροσώπησε τη χώρα μας στην Κολωνία. Τον επόμενο χρόνο, το 1994, πήρε Διάκριση στον Παγκρήτιο Διαγωνισμό Ποίησης. Σήμερα ζει στην Αθήνα και ταξιδεύει πάντα στις ζωές των άλλων. Τις νύχτες γράφει στίχους, που μελοποιεί συνήθως ο Παναγιώτης Λιανός. "Το ποτάμι στον καθρέφτη" είναι το τρίτο της βιβλίο και κυκλοφορεί απ' την "Άνεμος εκδοτική". Προηγήθηκαν "Η σκόνη των άστρων" (2010) και το "Βενετσιάνικο χρυσάφι" (2007) . Και τα δύο εκδόθηκαν απ' τις εκδόσεις "Μοντέρνοι Καιροί".

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s